1836Jr56
Ontwerper: David Hecht
Dezelfde korte, kindvriendelijke 18xx, dit keer gemaakt met de onderdelen van 1856.
1836Jr56
Inhoud
Zo werkt het
- De regels van 1856 op de Benelux-kaart van 1836Jr, voor 2-4 spelers
- 900 F verdeeld (4 spelers: 225 F elk); bank van 6.000 F
- Veiling van 4 privés, zoals in 1830
- 6 maatschappijen met een thuisstad en een bestemming
- De [MESS], de nationale maatschappij, wacht op de eerste 6-trein
- Om de beurt: verkopen, één certificaat kopen en weer verkopen
- Wie een directeurscertificaat koopt, kiest de startkoers: 65-100 F
- Elk verkocht aandeel laat de koers een rij zakken
- Aan het eind: helemaal verkochte maatschappijen stijgen
- De privés betalen inkomsten aan hun eigenaar
- Elke maatschappij, van hoogste naar laagste koers:
- 1. Een lening van 100 F nemen of leningen aflossen
- 2. Eén tegel (nieuw of upgrade)
- 3. Eén station
- 4. Treinen; bereikt ze haar bestemming, dan krijgt ze het vastgehouden kapitaal
- 5. Rente: 10 F per lening
- 6. Uitkeren (stijgt) of inhouden (daalt)
- 7. Treinen kopen
- De bank raakt door haar geld heen
- De lopende reeks operating rounds wordt uitgespeeld
- Of een speler gaat failliet: het spel eindigt meteen
- Wie het meeste geld en aandelen tegen de dan geldende koers heeft, wint
Onderdelen
- Geld
- Aandelen: normaal hooguit 60% van een maatschappij
- Privés
- Certificaatlimiet (4 spelers: 10)
- Mogen al opereren met maar 20% verkocht (meer naarmate de treinen opraken)
- Leningen van 100 F: evenveel als aandelen in handen van spelers
- Kapitaal per verkocht aandeel; de tweede helft pas bij de bestemming
- 6.000 F
- Eerste uitgifte en markt
- Leningen, tot fase 6
- Nieuwe treinen en treinen uit de markt
- Vaste inkomsten elke operating round
- [ACC], veerboot, mijnen van Henegouwen, [RdP] (+20 F in één stad)
- Allemaal dicht bij de eerste 5-trein
- Nederland, België en Luxemburg
- Water 40 of 80 F, berg 60 F
- Havens (Harwich, Dover, Parijs): vanaf groen +20 F (+30 F in bruin) per eigen station op de route
Waar het geld heen gaat
- Spelers Maatschappijen Aandelen uit de eerste uitgifte tegen startkoers (bij vastgehouden kapitaal alleen de eerste 5)
- Spelers Bank Aandelen uit de markt en privés in de veiling
- Bank Maatschappijen Leningen, vastgehouden kapitaal bij het bereiken van de bestemming, ingehouden opbrengst
- Bank Spelers Dividend, inkomsten van privés, aandelenverkopen
- Maatschappijen Bank Treinen, terrein, stations, rente, leningen aflossen
- Spelers Maatschappijen De directeur dekt rente of een trein die de maatschappij niet kan betalen
Fasen
- Kapitaal in drie stappen: een maatschappij die start terwijl er nog 4-treinen zijn, krijgt de eerste 5 verkochte aandelen en de rest blijft vastgezet tot ze haar bestemming bereikt; latere maatschappijen zijn incrementeel en, als de 5-treinen op zijn, volledig gekapitaliseerd zoals in 1830.
- Bij de eerste 6-trein zijn de leningen voorbij: elke maatschappij moet de hare aflossen, en wie dat niet kan (ook niet met hulp van de directeur), gaat op in de [MESS].
- Aandelen in de markt krijgen dividend voor de maatschappij, niet voor de bank.
Een ronde stap voor stap
Illustratief voorbeeld met de regels van 1856 van 18xx.games en de getallen van 1836Jr56: 4 spelers met elk 225 F. We volgen [S1] en de [B], de Belgische maatschappij uit Brussel, door de eerste stock round en de eerste twee operating rounds.
-
Openingsveiling De goedkoopste Fase 2
Om de beurt koopt elke speler de goedkoopste privé tegen haar waarde of laat hij een bod achter op een andere. [S1] koopt de [ACC] tegen haar waarde, 20 F. Die heeft geen speciale kracht, maar betaalt 5 F per operating round.
- Geld [S1]
- 205 F
- Kas [B]
- —
- Koers [B]
- —
- Leningen [B]
- —
- Treinen [B]
- —
-
Stock round 1 Directeur van de [B] Fase 2
[S1] koopt het directeurscertificaat van de [B] (20%) en zet de startkoers op 70 F. De 140 F gaat niet naar de bank, maar naar de kas van de [B].
Mogelijke startkoersen: 65, 70, 75, 80, 90 of 100 F.
- Geld [S1]
- 65 F
- Kas [B]
- 140 F
- Koers [B]
- 70 F
- Leningen [B]
- 0
- Treinen [B]
- —
-
Stock round 1 Ze mag al opereren Fase 2
[S3] koopt 10% van de [B]: nog eens 70 F in de kas. In deze fase is 20% verkocht genoeg om een maatschappij te laten opereren, en de [B] zit al op 30%.
Met vastgehouden kapitaal krijgt de maatschappij de eerste 5 verkochte aandelen; het geld van de andere 5 blijft vastgezet tot ze haar bestemming bereikt (Maastricht en Luik, voor de [B]).
- Geld [S1]
- 65 F
- Kas [B]
- 210 F
- Koers [B]
- 70 F
- Leningen [B]
- 0
- Treinen [B]
- —
-
Operating round 1 Inkomsten en lening Fase 2
De [ACC] betaalt [S1] 5 F. De [B] opent haar beurt met een lening: de bank geeft haar 100 F. Ze mag evenveel leningen hebben als spelers aandelen van haar bezitten (3).
Maar één lening per beurt, en je mag niet in dezelfde beurt lenen en aflossen.
- Geld [S1]
- 70 F
- Kas [B]
- 310 F
- Koers [B]
- 70 F
- Leningen [B]
- 1
- Treinen [B]
- —
-
Operating round 1 Antwerpen Fase 2
Ze legt de gele stad Antwerpen, aan de noordelijke uitgang van Brussel. Geen terrein: het kost niets.
- Geld [S1]
- 70 F
- Kas [B]
- 310 F
- Koers [B]
- 70 F
- Leningen [B]
- 1
- Treinen [B]
- —
-
Operating round 1 Rente en koers Fase 2
Zonder treinen rijdt ze niet. Toch betaalt ze 10 F rente op de lening. Zonder dividend gaat de koers een vakje naar links, van 70 F naar 65 F.
- Geld [S1]
- 70 F
- Kas [B]
- 300 F
- Koers [B]
- 65 F
- Leningen [B]
- 1
- Treinen [B]
- —
-
Operating round 1 Twee 2-treinen Fase 2
Ze koopt twee 2-treinen van de bank voor 100 F per stuk. Er zijn er maar 5 in het hele spel.
- Geld [S1]
- 70 F
- Kas [B]
- 100 F
- Koers [B]
- 65 F
- Leningen [B]
- 1
- Treinen [B]
- 2 + 2
-
Stock round 2 Nog een aandeel Fase 2
[S1] koopt nog 10% van de [B] tegen de startkoers. Het is nog een van de eerste 5 aandelen: de 70 F gaat naar de kas. Nu heeft hij 30%.
- Geld [S1]
- 0 F
- Kas [B]
- 170 F
- Koers [B]
- 65 F
- Leningen [B]
- 1
- Treinen [B]
- 2 + 2
-
Operating round 2 Gent Fase 2
De [ACC] betaalt [S1] 5 F. De [B] leent niet nog eens en legt de gele stad Gent, aan de andere uitgang van Brussel.
- Geld [S1]
- 5 F
- Kas [B]
- 170 F
- Koers [B]
- 65 F
- Leningen [B]
- 1
- Treinen [B]
- 2 + 2
-
Operating round 2 Twee routes Fase 2
Eén 2-trein rijdt Brussel–Antwerpen: 30 + 20 = 50 F. De andere Brussel–Gent: nog eens 50 F. Totaal: 100 F. Ze betaalt 10 F rente uit de kas.
Was er niet genoeg in kas voor de rente, dan ging die van de opbrengst af.
- Geld [S1]
- 5 F
- Kas [B]
- 160 F
- Koers [B]
- 65 F
- Leningen [B]
- 1
- Treinen [B]
- 2 + 2
-
Operating round 2 Uitkeren Fase 2
De [B] keert uit: 10 F per aandeel. [S1], met 30%, krijgt 30 F. Aandelen in de eerste uitgifte krijgen niets. De koers gaat een vakje naar rechts, van 65 F naar 70 F.
Aandelen in de markt krijgen wel iets: dat dividend gaat naar de maatschappij.
- Geld [S1]
- 35 F
- Kas [B]
- 160 F
- Koers [B]
- 70 F
- Leningen [B]
- 1
- Treinen [B]
- 2 + 2
-
Operating round 2 Niets kopen Fase 2
De [B] koopt geen trein: met 160 F komt ze niet aan een 3-trein (225 F) en ze houdt wat ze heeft. De lening lost ze aan het begin van een latere beurt af.
- Geld [S1]
- 35 F
- Kas [B]
- 160 F
- Koers [B]
- 70 F
- Leningen [B]
- 1
- Treinen [B]
- 2 + 2
-
Op naar stock round 3 En nu? Fase 2
De [B] wil Maastricht en Luik bereiken om het vastgehouden kapitaal te krijgen. En voor de eerste 6-trein moet ze de lening aflossen: anders kan ze in de [MESS] belanden.
- Geld [S1]
- 35 F
- Kas [B]
- 160 F
- Koers [B]
- 70 F
- Leningen [B]
- 1
- Treinen [B]
- 2 + 2
1836Jr56 — Samenvatting
Type kapitalisatie
- Kapitalisatie in drie fasen, net als in 1856: maatschappijen floaten met slechts 20% verkocht, waarbij de rest van het kapitaal in «escrow» wordt vastgehouden. Wanneer de derde 4-trein wordt gekocht, gaan nieuwe maatschappijen over op incrementele kapitalisatie (ze ontvangen geld bij de verkoop van elk aandeel). Wanneer de tweede 5-trein wordt gekocht, gaan ze over op volledige kapitalisatie (100% in één keer, zoals in 1830). Een maatschappij die nog in escrow zit en haar thuisbasis verbindt met haar toegewezen «bestemmings»-hexagon, krijgt het geblokkeerde kapitaal vervroegd vrij.
Floaten en aandelenlimieten per speler
- Floaten bij 60% verkochte aandelen (één drempel voor alle maatschappijen), al heeft deze drempel betrekking op de eigen driefasige kapitalisatie van het spel (zie «Type kapitalisatie» hierboven)
- Geen enkele speler mag meer dan 60% (6 van de 10 certificaten) van één maatschappij bezitten, zonder uitzonderingen
- Certificaatlimiet per speler: 2 spelers — 20; 3 spelers — 13; 4 spelers — 10
Startgeld per aantal spelers
- 2 spelers: 450 F startgeld
- 3 spelers: 300 F startgeld
- 4 spelers: 225 F startgeld
- De bank begint altijd met 6.000 F, ongeacht het aantal spelers
Einde van het spel (end game triggers)
- De bank raakt door haar geld heen: de lopende volledige operating round wordt uitgespeeld en daarna eindigt het spel
- Een maatschappij gaat failliet en kan de betaling van een verplichte trein niet voldoen: het spel eindigt onmiddellijk
- De nationalisatie (de geboorte van de MESS) beëindigt het spel op zichzelf niet: die wordt pas uitgelokt wanneer de eerste 6-trein wordt gekocht
Aantal fasen
- 6 fasen in totaal (2, 3, 4, 5, 6, en daarna standaard 8 of D met de optionele Diesel-regel), geactiveerd door de aankoop van de eerste trein van elk type
- Elke fase bepaalt ook de geldende kapitalisatiefase en of er nog leningen kunnen worden afgesloten (die stoppen zodra fase 6 is bereikt)
Treinen en prijzen
- 2-trein — 100 F (5 stuks; roest bij de eerste 4-trein)
- 3-trein — 225 F (4 stuks; roest bij de eerste 6-trein)
- 4-trein — 350 F (3 stuks; roest bij de eerste 8-trein, of bij de eerste Diesel als de optionele regel "Diesel variant" wordt gebruikt)
- 5-trein — 550 F (2 stuks; bij aankoop worden de privémaatschappijen gesloten)
- 6-trein — 700 F (2 stuks; de eerste die wordt gekocht lokt de nationalisatie uit en haalt stationsfiches van de kaart)
- 8-trein — 1.000 F (5 stuks, beschikbaar vanaf fase 6; oude treinen kunnen worden ingeruild met een korting van 350 F per stuk) — standaard de laatste trein
- Diesel (D) — 1.100 F (vrijwel onbeperkt, 22 exemplaren; dezelfde korting van 350 F per oude trein) — vervangt de 8-trein alleen als de optionele regel "Diesel variant" is geactiveerd
Privémaatschappijen
- Amsterdam Canal Company (ACC) — 20 F, opbrengst 5 F — geen speciale vaardigheid; blokkeert hexagon D6 zolang een speler haar bezit
- Enkhuizen-Stavoren Ferry (E-SF) — 40 F, opbrengst 10 F — maakt het mogelijk een gratis tegel te leggen op hexagon B8, naast de normale tegel van de beurt
- Charbonnages du Hainaut (CdH) — 50 F, opbrengst 10 F — maakt het mogelijk een tegel en een stationsfiche te plaatsen op hexagon J8 tegen alleen de bergkosten, zonder verbinding met het bestaande netwerk
- Régie des Postes (RdP) — 70 F, opbrengst 15 F — laat de eigenaar-maatschappij een «+20»-marker plaatsen in een willekeurige stad of dorp: vanaf dat moment is die plaats elke keer dat een trein van deze maatschappij er langskomt 20 F meer waard, voor altijd
- Alle privémaatschappijen sluiten uiterlijk wanneer de eerste 5-trein wordt gekocht
Maatschappijen
- Chemins de Fer de l'État Belge (B) — thuisbasis in H6
- Grande Compagnie du Luxembourg (GCL) — thuisbasis in I9
- Chemin de Fer du Nord (Nord) — thuisbasis in I3
- Noord-Brabantsch-Duitsche Spoorweg-Maatschappij (NBDS) — thuisbasis in E11
- Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij (HSM) — thuisbasis in D6
- Noord-Friesche Locaal (NFL) — thuisbasis in A9
- Maatschappij tot Exploitie van de Staats-Spoorwegen (MESS) — bestaat niet aan het begin van het spel: ontstaat wanneer de eerste 6-trein wordt gekocht, gevormd uit overgebleven aandelen van andere maatschappijen; heeft geen eigen thuisbasis, heeft een feitelijk onbeperkte treinlimiet en kan een 8-trein of Diesel lenen wanneer ze zonder treinen komt te zitten
Specifieke mechanismen
- Bedrijfsleningen van 100 F per stuk, met 10% rente per lening; het maximale aantal gelijktijdige leningen van een maatschappij is gelijk aan het aantal van haar aandelen in handen van spelers; beschikbaar tot fase 6, waarna openstaande leningen moeten worden terugbetaald
- Nationalisatie: wanneer de eerste 6-trein wordt gekocht, worden stationsfiches van de kaart gehaald en ontstaat de MESS, die overgebleven aandelen van andere maatschappijen opneemt
- Bestemmingen: elke gewone maatschappij heeft een toegewezen bestemmingshexagon; als ze haar netwerk daarmee verbindt terwijl ze nog in escrow zit, krijgt ze onmiddellijk al het vastgehouden kapitaal vrij
- Vaste certificaatlimiet (20/13/10 bij 2, 3 of 4 spelers), die na de nationalisatie niet opnieuw wordt berekend
- Havens (Harwich, Dover, Parijs) die zelf geen opbrengst leveren: ze voegen +20 F (groene fase) of +30 F (bruine fase) toe aan een route met minstens twee andere haltes
Noodverkoop (emergency sell)
In wezen de referentieversie van 1830, met één beperking overgenomen uit 1856: een maatschappij die verplicht een trein moet kopen, kan dat alleen bij de bank doen, nooit uit de voorraad van een andere maatschappij. Verder verandert de volgorde niet: eerst de schatkist, dan het persoonlijke geld van de president, en daarna een gedwongen verkoop van de aandelen van de president in welke maatschappij dan ook, zonder de gebruikelijke beperkingen, met faillissement als laatste redmiddel.
Vergelijking met 1830
1. Gebouwd op de motor van 1856, niet van 1830
1830 beslaat het noordoosten van de VS voor 2-6 spelers. 1836Jr56 deelt dezelfde kaart van Nederland en België
als zijn broertje 1836Jr30 en hetzelfde bereik van 2-4 spelers, maar in plaats van op het systeem van 1830 is het
letterlijk gebouwd op de regelmotor van 1856: getrapte kapitalisatie, leningen en nationalisatie zijn er vanaf
het begin, wat bij zijn op 1830 gebaseerde tweelingbroer niet het geval is.
2. Kapitalisatie in drie fasen, niet volledig vanaf het begin
In 1830 floatet een maatschappij met 60% verkocht en ontvangt ze altijd direct 100% van de nominale waarde. In
1836Jr56 heeft een maatschappij, precies zoals in 1856, slechts 20% verkocht nodig om te gaan opereren (kapitaal
vastgehouden in «escrow»), doorloopt ze daarna een fase van incrementele kapitalisatie en bereikt ze pas in een
gevorderde fase van het spel volledige kapitalisatie (100%). Zijn tweelingbroer, 1836Jr30, behoudt daarentegen de
directe en volledige kapitalisatie van 1830.
3. Nationalisatie: de MESS, directe erfgenaam van de CGR uit 1856
Dit mechanisme bestaat op geen enkele manier in 1830. Wanneer de eerste 6-trein wordt gekocht, wordt een
nationalisatie uitgelokt die stationsfiches van de kaart haalt en een nieuwe staatsmaatschappij doet verschijnen,
de MESS (Maatschappij tot Exploitie van de Staats-Spoorwegen), gevormd uit overgebleven aandelen van andere
maatschappijen. Het is precies hetzelfde concept als de CGR uit 1856, alleen met een Nederlandse naam en
setting.
4. Bedrijfsleningen, afwezig in 1830 en 1836Jr30
De maatschappijen in 1836Jr56 kunnen leningen van 100 F per stuk afsluiten, met 10% rente, tot een maximum gelijk
aan het aantal van hun aandelen in handen van spelers. Deze mogelijkheid, afwezig in zowel 1830 als zijn op 1830
gebaseerde tweelingbroer, stopt zodra fase 6 is bereikt: vanaf dat moment moeten openstaande leningen worden
terugbetaald en kunnen er geen nieuwe worden afgesloten.
5. Slechts vier privémaatschappijen, twee minder dan in 1830, 1856 en 1836Jr30
1830 heeft er zes, en 1856 heeft er ook zes (net als 1836Jr30). 1836Jr56 brengt het aantal terug tot vier, nog
minder dan de reductie die al bij zijn 1830-broertje was doorgevoerd.
6. De Régie des Postes: een privémaatschappij die een blijvend spoor op de kaart achterlaat
Deze privémaatschappij, exclusief voor 1836Jr56, laat de eigenaar-maatschappij een «+20»-marker plaatsen in een
willekeurige stad of dorp: vanaf dat moment is die plaats elke keer dat een trein van deze maatschappij er
langskomt 20 F meer waard, voor altijd. Niets vergelijkbaars bestaat onder de zes privémaatschappijen van
1830.
7. Vaste certificaatlimiet, niet dynamisch zoals in 1856
In 1856 wordt de certificaatlimiet na de nationalisatie opnieuw berekend, afhankelijk van hoeveel maatschappijen
nog in het spel zijn. In 1836Jr56 blijft deze limiet vast (20/13/10 bij 2, 3 of 4 spelers), ongeacht of de
nationalisatie al heeft plaatsgevonden: een bewuste vereenvoudiging ten opzichte van 1856, die 1830 —zonder enige
vorm van nationalisatie— niet eens nodig heeft.
8. Treinen uit 1856, met een optionele schakelaar om Diesel te kiezen in plaats van de 8-trein
De treinprijzen van 1836Jr56 (100/225/350/550/700/1.000 F voor de types 2 tot 8) zijn precies die van 1856, niet
die van 1830. Standaard eindigt het spel met de 8-trein, zoals in 1856; maar er is een optionele regel die deze
vervangt door een Diesel van 1.100 F met een korting van 350 F per oude trein —dezelfde korting als bij de 8-trein
zelf, niet de 300 F uit 1830—, bedoeld om spelers die van 1830 of 1836Jr30 komen een vertrouwder einde van het spel
te bieden.
Verwante spellen
Meer spellen van David Hecht
Een term die je niet kent? Ze staan allemaal uitgelegd in de 18xx-woordenlijst. Woordenlijst →