1844: Schweiz
Ontwerper: Helmut Ohley
Zwitserland met bergspoorwegen, tunnelbouwmaatschappijen en twee duidelijk verschillende generaties locomotieven.
1844: Schweiz
Inhoud
Zo werkt het
- 3 tot 7 spelers: van 800 [SFR] (3) tot 400 [SFR] (7)
- Bank van 12.000 [SFR]
- Veiling van de 7 privés, van P1 tot P7
- Daarna begint wie het minste geld heeft
- Drie FNM-aandelen liggen al in de pool
- Aandelen verkopen (zakt een vakje, ook als je er meerdere verkoopt)
- Eén aandeel, een bergspoorweg (150) of een tunnelcertificaat (50) kopen
- Oprichten: koers kiezen (60-100) en het dubbele betalen voor het directeurscertificaat
- Al het geld gaat naar de bank
- Aan het eind: met aandelen in de pool zakt hij; helemaal bij spelers stijgt hij
- Wie het meeste geld heeft, begint de volgende
- Inkomsten van de privés
- Elke maatschappij, van hoogste naar laagste koers:
- 1. Eén tegel (en tunnels, als de directeur dat recht heeft)
- 2. Eén station (40, later 100)
- 3. Treinen; tunnel- en doorsteekbonussen
- 4. Uitkeren (stijgt) of inhouden (daalt)
- 5. Treinen kopen: normaal of H, goedkoper
- De bank raakt leeg: de reeks operating rounds wordt afgemaakt
- Geld + aandelen tegen koers
- Berg (150) en tunnel (50) tellen alleen als er een trein overheen gereden heeft
- Geen faillissement: de directeur gaat tegen 50% in de schuld
Onderdelen
- Geld
- Aandelen (limiet afhankelijk van het aantal spelers)
- Privés, bergspoorwegen en tunnels (tellen niet mee voor de limiet)
- Historisch (H1-H6): 5 × koers bij oprichting en nog eens 5 × bij het bereiken van de bestemming
- Regionaal (R1-R3): alleen H-treinen, koersplafond
- Pre-SBB (V1-V5): geen verplichte trein, fuseren tot de [SBB]
- Stations van historische maatschappijen naar koers: van 1 (60) tot 5 (100)
- 12.000 [SFR]
- Aandelenpool
- Treinen met twee kanten: normaal of H
- Verkoopt aan het eind van elke reeks rondes een trein aan het buitenland
- Zwitserland: bergen en rivieren maken de eerste tegel duurder
- Tunnels (100) die +10 geven voor elke halte op de route
- Noord-zuid- en oost-westdoorsteken met bonus
- Bergspoorwegen: haltes die aan de eigenaar betalen
- P1-P7, geveild
- Vanaf fase 3 mag de directeur ze aan zijn maatschappij verkopen
- Sluiten bij de eerste 5-trein
Waar het geld heen gaat
- Spelers Bank Aandelen (nieuwe tegen startkoers, uit de pool tegen koers), privés, bergen, tunnels
- Bank Maatschappijen Bij oprichting: 5 × koers; bij het bereiken van de bestemming: nog eens 5 ×
- Bank Spelers Dividend, inkomsten, aandelenverkopen
- Maatschappijen Bank Treinen, terrein, stations en tunnels
- Maatschappijen Spelers Een privé van haar directeur kopen
- Spelers Maatschappijen De directeur vult aan voor de verplichte trein, desnoods met schulden
Fasen
- Een H-trein telt hexen in plaats van steden en kan niet van de kaart af: hij is goedkoper en houdt het langer vol.
- Het bereiken van de bestemming verdubbelt het kapitaal van een historische maatschappij.
Een ronde stap voor stap
Illustratief voorbeeld (de spelregels hebben geen volledig voorbeeld), met de echte regels en prijzen: 4 spelers met 620 [SFR]. We volgen [S1] en de [STB] van de privéveiling tot de tweede operating round.
-
Privéveiling De Bödelibahn Fase 1
De privés worden op volgorde geveild, van P1 tot P7. [S1] krijgt de [P2] voor de minimumprijs, 50 [SFR]: die levert 10 per ronde op en laat vanaf fase 3 één keer een extra gele tegel toe.
Na de veiling begint wie het minste geld heeft.
- Geld [S1]
- 570
- Kas [STB]
- —
- Koers [STB]
- —
- Treinen [STB]
- —
-
Stock round 1 Directeur van de [STB] Fase 1
[S1] koopt het directeurscertificaat van de [STB] (twee aandelen) en kiest de koers: 80. Hij betaalt het dubbele, 160, aan de bank. Met deze koers krijgt de [STB] 3 stations.
- Geld [S1]
- 410
- Kas [STB]
- —
- Koers [STB]
- 80
- Treinen [STB]
- —
-
Stock round 1 Halve maatschappij Fase 1
In drie beurten koopt [S1] nog drie aandelen voor 80. Nu heeft hij er vijf, de helft: de [STB] wordt opgericht en krijgt 400, 5 keer de koers.
De andere 400 krijgt ze als een route Aarau met Thun verbindt, haar bestemming.
- Geld [S1]
- 170
- Kas [STB]
- 400
- Koers [STB]
- 80
- Treinen [STB]
- —
-
Stock round 1 Einde van de ronde Fase 1
In de eerste stock round mag je niet verkopen. Als iedereen past, blijft de [STB] staan: ze heeft geen aandelen in de pool, maar is ook niet helemaal verkocht.
- Geld [S1]
- 170
- Kas [STB]
- 400
- Koers [STB]
- 80
- Treinen [STB]
- —
-
Operating round 1 Een tegel in Olten Fase 1
De [P2] betaalt [S1] 10. De [STB] zet haar gratis station in Aarau, dat al gedrukt spoor heeft, en legt een gele stad in Olten. Er ligt een rivier: 20.
- Geld [S1]
- 180
- Kas [STB]
- 380
- Koers [STB]
- 80
- Treinen [STB]
- —
-
Operating round 1 Station in Olten Fase 1
Het eerste extra station kost 40; de volgende 100. De [STB] zet er een in Olten.
- Geld [S1]
- 180
- Kas [STB]
- 340
- Koers [STB]
- 80
- Treinen [STB]
- —
-
Operating round 1 Geen treinen, koers zakt Fase 1
Ze heeft nog geen treinen: ze verdient niets en de koers gaat een vakje naar links, van 80 naar 70.
- Geld [S1]
- 180
- Kas [STB]
- 340
- Koers [STB]
- 70
- Treinen [STB]
- —
-
Operating round 1 De eerste trein Fase 2
Elke trein heeft twee kanten: een 2 voor 90 of een 2H voor 70. De [STB] koopt een 2. Het is de eerste trein van het spel en fase 2 begint.
Een 2 doet twee steden aan, waar die ook liggen; een 2H komt alleen tot de hex ernaast.
- Geld [S1]
- 180
- Kas [STB]
- 250
- Koers [STB]
- 70
- Treinen [STB]
- 2
-
Operating round 1 Een trein naar het buitenland Fase 2
Vanaf fase 2 verkoopt de bank aan het eind van elke reeks operating rounds de bovenste trein van de stapel aan het buitenland. Zo komen de fasen dichterbij zonder dat er geld in het spel komt.
- Geld [S1]
- 180
- Kas [STB]
- 250
- Koers [STB]
- 70
- Treinen [STB]
- 2
-
Stock round 2 Nog een aandeel Fase 2
[S1] koopt nog een STB-aandeel voor 80 en komt op 60%. Nieuwe aandelen mag hij niet meer kopen: alleen uit de pool.
- Geld [S1]
- 100
- Kas [STB]
- 250
- Koers [STB]
- 70
- Treinen [STB]
- 2
-
Operating round 2 Op weg naar Thun Fase 2
De [P2] betaalt weer 10. De [STB] legt nog een gele tegel richting Thun.
- Geld [S1]
- 110
- Kas [STB]
- 250
- Koers [STB]
- 70
- Treinen [STB]
- 2
-
Operating round 2 De trein rijdt Fase 2
De 2-trein rijdt van Olten (20) naar Aarau (10): 30 [SFR]. Elke route moet door een station van de maatschappij gaan.
- Geld [S1]
- 110
- Kas [STB]
- 250
- Koers [STB]
- 70
- Treinen [STB]
- 2
-
Operating round 2 Uitkeren Fase 2
De [STB] keert 3 per aandeel uit: [S1], met zes, krijgt 18. Nog niet verkochte aandelen betalen aan de bank. Uitkeren schuift de koers een vakje naar rechts: terug naar 80.
Een aandeel in de pool zou zijn dividend aan de kas van de maatschappij betalen.
- Geld [S1]
- 128
- Kas [STB]
- 250
- Koers [STB]
- 80
- Treinen [STB]
- 2
-
Operating round 2 Een 2H Fase 2
Ze koopt een 2H voor 70. Als de eerste 3-trein komt, worden de gewone 2-treinen 2H, en met de eerste 4 verdwijnen ze allemaal.
- Geld [S1]
- 128
- Kas [STB]
- 180
- Koers [STB]
- 80
- Treinen [STB]
- 2 + 2H
-
Op naar fase 3 En nu? Fase 2
Het doel van de [STB] is Thun te bereiken om nog eens 400 te krijgen. Met een tunnelcertificaat zou [S1] zijn maatschappij daar voor 100 een tunnel kunnen laten graven.
- Geld [S1]
- 128
- Kas [STB]
- 180
- Koers [STB]
- 80
- Treinen [STB]
- 2 + 2H
1844 — Samenvatting
Type kapitalisatie
- Kapitalisatie in twee helften gesplitst, niet volledig en ook niet klassiek incrementeel: de Grote Historische Maatschappijen (H1-H6) en de Pre-SBB (V1-V5) ontvangen bij het floaten slechts de helft van hun kapitaal (5 keer de startprijs bij de Historische, 2 keer bij de Pre-SBB); de andere helft komt pas binnen wanneer de maatschappij haar thuishexagon verbindt met de bestemmingshexagon die op haar kaart staat aangegeven.
- De Regionale maatschappijen (R1-R3), die geen bestemming hebben, ontvangen bij het floaten al hun kapitaal in één keer (5 keer de startprijs, 100% van hun waarde).
Floaten en aandelenlimieten per speler
- De Pre-SBB (V1-V5) en de Historische (H1-H6) floaten bij 50% verkochte aandelen; de Regionale (R1-R3) floaten
bij 60%; de SBB (gevormd door een fusie aan het einde van het spel) heeft de drempel op 20% staan, maar
met
floatable: false, omdat ze nooit floatet door de klassieke aankoop van aandelen - Geen enkele speler mag meer dan 60% van één maatschappij bezitten, behalve bij de Pre-SBB (V1-V5), waar de limiet naar 75% gaat
- Certificaatlimiet per speler: 3 spelers — 24; 4 spelers — 18; 5 spelers — 15; 6 spelers — 13; 7 spelers — 11
Startgeld per aantal spelers
- 3 spelers: 800 SFR startgeld
- 4 spelers: 620 SFR startgeld
- 5 spelers: 510 SFR startgeld
- 6 spelers: 440 SFR startgeld
- 7 spelers: 400 SFR startgeld
- De bank begint altijd met 12.000 SFR, ongeacht het aantal spelers
Einde van het spel (end game triggers)
- De bank raakt door haar geld heen: de lopende volledige operating round wordt uitgespeeld
- De regels van 1844 schaffen het faillissement uitdrukkelijk af: een directeur zonder genoeg schatkist of persoonlijk geld om een verplichte aankoop te voltooien, liquideert de maatschappij niet, maar komt bij de bank in de schuld te staan, met 50% rente over de openstaande schuld in elke stock round totdat die is afgelost
Aantal fasen
- 7 fasen (1 tot 7), geactiveerd door de aankoop van respectievelijk de eerste trein van het type 2, 3, 4, 5, 6 en 8E
Treinen en prijzen
- 2-trein — 90 SFR (13 stuks; variant 2H voor 70 SFR; roest bij de eerste 4-trein)
- 3-trein — 180 SFR (9 stuks; variant 3H voor 150 SFR; roest bij de eerste 6-trein)
- 4-trein — 300 SFR (6 stuks; variant 4H voor 260 SFR; roest bij de eerste 8E-trein)
- 5-trein — 450 SFR (6 stuks; variant 5H voor 400 SFR; bij aankoop worden de privémaatschappijen gesloten en wordt de fusie van de Pre-SBB tot de SBB in gang gezet; roest nooit)
- 6-trein — 630 SFR (4 stuks; variant 6H voor 550 SFR; roest nooit)
- 8E-trein — 960 SFR (20 stuks; variant 8H voor 700 SFR; betaalt voor de 8 beste haltes; roest nooit)
- Elk treintype bestaat in een normale versie (telt steden) en een goedkopere H-versie (telt doorkruiste hexagons); oudere treinen worden "gedegradeerd" tot H-versie voordat ze helemaal roesten
Privémaatschappijen
- P1 - Brienzer-Rothorn-Bahn — 20 SFR, opbrengst 5, geen speciale vaardigheid
- P2 - Bödelibahn — 50 SFR, opbrengst 10, maakt het één keer per spel mogelijk een extra gele tegel te leggen
- P3 - Gotthard-Postkutsche — 80 SFR, opbrengst 15, komt samen met Tunnelmaatschappij T1
- P4 - Furka-Oberalpbahn — 110 SFR, opbrengst 20, maakt het mogelijk een speciale tegel gratis te leggen; daarbij sluit ze en ontvangt de eigenaar 80 SFR compensatie (verplicht wanneer de eerste 5/5H-trein komt)
- P5 - Compagnie Montreaux-Montbovon — 140 SFR, opbrengst 25, komt met een aandeel van 10% in de MOB
- P6 - Societa anonima delle ferrovie — 180 SFR, opbrengst 30, komt met het directeursaandeel van de FNM; wie haar koopt, bepaalt de startprijs van de FNM, die onmiddellijk floatet; ze sluit wanneer de FNM haar eerste trein laat rijden
- P7 - Lokfabrik Oerlikon — 100 SFR, opbrengst 0, sluit wanneer de eerste 5/5H-trein wordt gekocht en de eigenaar ontvangt gratis de trein "EVA" (5H), toe te wijzen aan elke maatschappij die hij leidt
- B1-B5 - Bergspoorwegen — 150 SFR per stuk, rechtstreekse aankoop (geen veiling) in de stock round; ze plaatsen een marker op een berghexagon en betalen 40 SFR per ronde zodra een maatschappij er een trein laat komen; ze sluiten nooit en tellen niet mee voor de certificaatlimiet
- T1-T5 - Tunnelmaatschappijen — 50 SFR per stuk; geven eenmalig het recht een tunnel aan te leggen voor 100 SFR (bonus van +10 SFR per halte zodra hij gebruikt wordt); ze sluiten nooit en tellen niet mee voor de certificaatlimiet
Maatschappijen
- NOB - Schweizerische Nordostbahn (V1, Pre-SBB) — thuisbasis in D19, bestemming D15
- SCB - Schweizerische Centralbahn (V2, Pre-SBB) — thuisbasis in C12, bestemming F17
- VSB - Vereinigte Schweizer Bahnen (V3, Pre-SBB) — thuisbasis in C24, bestemming F25
- JS - Jura-Simplon (V4, Pre-SBB) — thuisbasis in I4, bestemming F7
- GB - Gotthardbahn (V5, Pre-SBB) — thuisbasis in G18, bestemming H19
- JN - Jura Neuchatelois (R1, Regionaal) — thuisbasis in F7
- ChA - Chur-Arosa (R2, Regionaal) — thuisbasis in G28
- VZ - Visp-Zermatt (R3, Regionaal) — thuisbasis in K10
- FNM - Ferrovie Nord Milano (H1, Historisch) — thuisbasis in L21, bestemming G20
- RhB - Rhätische Bahn (H2, Historisch) — thuisbasis in G26, bestemming J13
- BLS - Bern-Lötschberg-Simplon (H3, Historisch) — thuisbasis in F11, bestemming J13
- STB - Sensetalbahn (H4, Historisch) — thuisbasis in D15, bestemming H13
- AB - Appenzeller Bahn (H5, Historisch) — thuisbasis in D25, bestemming C20
- MOB - Montreux-Oberland Bernois (H6, Historisch) — thuisbasis in I6, bestemming H13
- SBB - Schweizer Bundesbahnen — begint zonder eigen thuisbasis; wordt gevormd door de fusie van de vijf Pre-SBB
Specifieke mechanismen
- Drie niveaus van maatschappijen (Pre-SBB, Regionaal, Historisch) met verschillende aandelenstructuren en regels
- Treinen in twee versies: normaal (steden) en H (hexagons)
- Bergspoorwegen en Tunnelmaatschappijen als speciale directe investeringen, los van de maatschappijen
- Verplichte fusie van de vijf Pre-SBB tot de SBB wanneer de eerste 5/5H-trein komt
- Faillissement bestaat niet: het wordt vervangen door schuld met 50% rente per stock round
- De bank "exporteert" automatisch de goedkoopste trein aan het einde van elk blok operating rounds
- De aandelenkoers van de Regionale maatschappijen is begrensd op 200 SFR
Noodverkoop (emergency sell)
Begint net als in 1830 —schatkist van de maatschappij, daarna het persoonlijke geld van de president of eigenaar— maar voegt de banklening toe als alternatief voor de gedwongen verkoop van aandelen in plaats van als laatste redmiddel daarna: de speler kan geld lenen om het tekort te dekken zonder eerst iets te hoeven verkopen. Het blokkeert ook een eigenaardigheid van 1830: hier kan een gedwongen verkoop nooit het presidentschap veranderen van een andere maatschappij waarin de verkoper aandelen heeft, wat in 1830 wel terloops kan gebeuren.
Vergelijking met 1830
1. Setting, kaart en aantal spelers
1830 beslaat het noordoosten van de VS voor 2-6 spelers. 1844 verplaatst de actie naar Zwitserland, met een kaart
die wordt gedomineerd door bergen en tunnels, en is bedoeld voor grote groepen, van 3 tot 7 spelers.
2. Drie niveaus van operationele maatschappijen met onderling verschillende regels
In 1830 volgen alle maatschappijen precies dezelfde regels. In 1844 zijn er drie types, die elk een ander stadium
van de werkelijke Zwitserse spoorwegbouw weerspiegelen: de kleine Pre-SBB die gedoemd zijn te fuseren, de
beperkte Regionale maatschappijen, en de Grote Historische Maatschappijen, die het spel op lange termijn
domineren.
3. De bestemming maakt van de aanleg een race met een doel, niet alleen het genereren van inkomsten
In 1830 dient het aanleggen van spoor uitsluitend om hogere opbrengsten te genereren. In 1844 is het fysiek
bereiken van de bestemmingshexagon van de maatschappij een doel op zich, omdat het de tweede helft van haar
kapitaal vrijmaakt: dat dwingt je routes te plannen met een specifiek punt op de kaart in gedachten, niet alleen
de meest lucratieve stad.
4. Treinen die hexagons tellen, niet alleen steden, als weerspiegeling van de berggeografie
In 1830 wordt het traject van een trein altijd geteld aan de hand van het aantal steden en dorpen dat hij
aandoet. In 1844 telt de goedkopere H-versie van elke trein elke doorkruiste hexagon: op een kaart vol bergen en
tunnels geeft dat het uitbreiden over moeilijke gebieden een eigen waarde, niet alleen het verbinden van grote
steden.
5. Verplichte fusie van vijf maatschappijen tot de Zwitserse Staatsspoorwegen (SBB)
In 1830 fuseren maatschappijen nooit met elkaar. In 1844 fuseren de vijf Pre-SBB verplicht tot de SBB op het
moment dat de eerste trein van het type 5 of 5H wordt gekocht, als nabootsing van de werkelijke nationalisatie
van de Zwitserse spoorwegen: de SBB ontvangt in één keer alle bezittingen van de Pre-SBB.
6. Faillissement bestaat niet: schulden worden gedekt met rente, niet met liquidatie
In 1830 kan een maatschappij die een verplichte trein niet kan betalen uiteindelijk worden geliquideerd. In 1844
schaffen de regels dit risico op uitschakeling af: een directeur met schulden betaalt simpelweg een oplopende rente
totdat hij eruit is, wat de geluks- en strafcomponent van het spel flink verzacht.
Verwante spellen
Meer spellen van Helmut Ohley
Een term die je niet kent? Ze staan allemaal uitgelegd in de 18xx-woordenlijst. Woordenlijst →